नेपालको राजनीति लामो समयदेखि दोहोरिएका अनुहार, थाकेका नाराहरू र अधुरो परिवर्तनको चक्रमा अल्झिएको छ । जनताले व्यवस्था परिवर्तन त देखे, तर जीवनस्तर परिवर्तनको अनुभूति गर्न सकेनन् । यही निराशा र असन्तोषको गर्भबाट रवि लामिछाने, बालेन साह र कुलमान घिसिङजस्ता पात्रहरू उदाए । अब ती तीन पात्र केवल समानान्तर प्रतीक होइनन्, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीभित्र गोलबन्द भई परम्परागत राजनीतिलाई सीधा चुनौती दिने साझा राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित भएका छन् ।

रवि लामिछानेले सञ्चारकर्ममार्फत उठाएको प्रश्न, सडक र सदनमा पुर्‍याएको असन्तोष र पार्टीमार्फत संस्थागत गर्ने प्रयास अहिले नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी अब केवल विरोधको आवाज होइन, शासनको विकल्प बन्ने दाबीका साथ अघि बढेको छ । यस यात्रामा बालेन साह र कुलमान घिसिङको औपचारिक समावेशले पार्टीलाई भावनात्मक मात्र होइन, कार्यसम्पादनको धरातल पनि प्रदान गरेको छ । यो एकता कुनै आकस्मिक राजनीतिक प्रयोग होइन, जनमतको बहावलाई संगठित गर्ने रणनीतिक निर्णय हो ।

काठमाडौं महानगरपालिकामा बालेन साहले देखाएको नेतृत्व शैलीले परम्परागत राजनीतिलाई असहज बनाएको थियो । उनले दल, गुट र सन्तुलनभन्दा माथि उठेर निर्णय लिए । अवैध संरचना हटाउनेदेखि प्रशासनिक अनुशासनसम्म उनले अपनाएको कडाइले समर्थन र आलोचना दुवै जन्मायो । तर एउटा तथ्य निर्विवाद रह्यो—उनले जनप्रतिनिधि भनेको आदेश पर्खने होइन, निर्णय लिने व्यक्ति हुनुपर्छ भन्ने सन्देश दिए । यही कारण बालेनको राजनीतिक यात्रा स्थानीय तहमा सीमित रहन सक्दैन भन्ने आवाज बलियो बन्दै गयो । रास्वपामा उनको समावेश त्यसैको औपचारिक परिणति हो ।

कुलमान घिसिङको प्रवेश अझ गहिरो सन्देश बोकेर आएको छ । उनले पदमा रहँदा बोलेका शब्दभन्दा गरेका कामले बढी बोल्थे । लोडसेडिङ अन्त्य केवल प्राविधिक सफलता थिएन, त्यो राज्य संयन्त्रप्रतिको जनविश्वास पुनःस्थापनाको घटना थियो । कुलमानको उपस्थितिले रास्वपालाई नीतिगत र प्रशासकीय विश्वसनीयता दिएको छ । अब पार्टीसँग प्रश्न उठ्दा देखाउने उदाहरण मात्र होइन, देखाउने अनुभव पनि छ ।

यी तीन पात्रको एकता परम्परागत दलविरुद्धको साझा असन्तोषमा आधारित भए पनि, त्यसको अर्थ केवल विरोधमा सीमित छैन । उनीहरूबीच देखिएको साझा सूत्र भनेको परिणाममुखी शासन, जवाफदेही नेतृत्व र नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवाद हो । विगतमा राजनीतिक एकता सत्ता बाँडफाँटको समीकरणमा सीमित हुन्थ्यो । तर यो एकता जनअपेक्षाको दबाबबाट जन्मिएको छ । यही कारण यसले समाजका युवा, मध्यम वर्ग र राजनीति प्रति उदासीन बनेका नागरिकलाई पुनः आकर्षित गरेको छ ।

फागुन २१ को आम निर्वाचन अब केवल दलहरूको प्रतिस्पर्धा होइन, दुई राजनीतिक संस्कारबीचको छनोट बन्दै गएको छ । एकातिर सम्झौता, भागबण्डा र पुरानै अनुहारको पुनरावृत्ति छ । अर्कातिर जोखिम उठाउने, काम गरेर देखाउने र गल्ती स्वीकार गर्ने संस्कृति प्रस्तुत गर्ने प्रयास छ । रवि, बालेन र कुलमानको एकताले यो निर्वाचनलाई भावनात्मक मात्र होइन, वैचारिक मोड दिएको छ ।

तर चुनौती पनि कम छैन । लोकप्रियता स्थायी हुँदैन, यदि त्यसलाई नीति, संगठन र लोकतान्त्रिक अभ्यासले टेवा नदिए । शक्तिशाली व्यक्तित्वहरू एउटै मञ्चमा उभिँदा अहंकारभन्दा साझा लक्ष्य बलियो हुनुपर्छ । निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता र भिन्न मतप्रतिको सम्मान कायम राख्न सके मात्र यो एकता उदाहरणीय बन्न सक्छ । अन्यथा, यही आशा नै निराशाको नयाँ कारण बन्ने जोखिम रहन्छ ।

आजको प्रश्न रवि, बालेन र कुलमान सक्षम छन् कि छैनन् भन्ने होइन । प्रश्न यो हो—के उनीहरूले व्यक्तिकेन्द्रित राजनीतिलाई संस्थागत दिशामा लैजान सक्छन् ? के परम्परागत राजनीतिक रोगबाट आफूलाई जोगाउँदै नयाँ अभ्यास स्थापित गर्न सक्छन् ? यदि सके, नेपाली राजनीति लामो समयपछि सही अर्थमा मोडिन सक्छ । नसके, यो पनि इतिहासको एउटा चर्को तर छोटो अध्याय भएर सकिन सक्छ ।

यतिबेला जनता हेरिरहेका छन् । नारा होइन, परिणाम । आलोचना होइन, विकल्प । यही कठोर परीक्षणको घडीमा रवि–बालेन–कुलमानको एकता उभिएको छ । सफल भए यो केवल सत्ता परिवर्तन होइन, राजनीतिक संस्कार परिवर्तनको सुरुवात हुनेछ । असफल भए, जनताले दिएको अन्तिम अवसर पनि गुम्नेछ ।