काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको राजनीतिमा सीता सापकोटाको परिचय एउटा पुस्तासँग जोडिएको छ—विद्यार्थी आन्दोलनबाट राजनीतिक यात्रा सुरु गरेर पार्टी संगठन, तरुण राजनीति र प्रवासी नेपाली समुदायबीच लामो समय सक्रिय रहेकी नेतृका रूपमा। चितवन क्षेत्र नम्बर २ की कांग्रेस नेतृ सापकोटाले पार्टीको १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी घोषणा गरेकी छन्।

करिब चार दशक लामो राजनीतिक यात्रापछि केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी घोषणा गरेकी सापकोटाका लागि यो उम्मेदवारी केवल एउटा पदका लागि गरिएको दाबी नभई आफूले लामो समयदेखि अंगाल्दै आएको राजनीतिक विचार, संगठनात्मक अनुभव र जिम्मेवारीलाई पार्टीको केन्द्रीय तहसम्म विस्तार गर्ने प्रयासका रूपमा प्रस्तुत भएको छ।

सापकोटाको राजनीतिक यात्रा किशोरावस्थामै सुरु भएको हो। २०४४ सालको विद्यार्थी आन्दोलनबाट सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेकी उनले त्यसपछि २०४६ सालको ऐतिहासिक जनआन्दोलन र २०४८ सालको आमनिर्वाचनमा समेत सक्रिय सहभागिता जनाइन्। आन्दोलन र संगठनको यही अनुभवले उनको राजनीतिक यात्रालाई क्रमशः कांग्रेसको संगठनसँग थप नजिक बनाउँदै लग्यो।

त्यसपछि उनी २०५० सालमा नेपाल विद्यार्थी संघ चितवन जिल्ला सचिवको जिम्मेवारीमा पुगिन्। विद्यार्थी संगठनमा काम गर्दै उनले संगठन निर्माण, राजनीतिक प्रशिक्षण र युवा पुस्तालाई पार्टीसँग जोड्ने काममा आफ्नो भूमिका विस्तार गरिन्।

विद्यार्थी राजनीतिबाट अघि बढ्दै सापकोटा २०५२ सालमा चितवनमा तरुण दलको संस्थापक सदस्य बनिन्। तरुण दलको राजनीतिक गतिविधिमा सक्रिय रहँदै उनले तरुण दल केन्द्रीय युवा महिला परिचालन समितिको उपसंयोजकको जिम्मेवारीसमेत सम्हालिन्। विद्यार्थी र तरुण राजनीतिमा बिताएको त्यो समय उनको राजनीतिक यात्राको महत्वपूर्ण आधार बनेको छ।

आन्दोलनदेखि प्रवाससम्मको यात्रा

सापकोटाको राजनीतिक जीवनको अर्को महत्वपूर्ण अध्याय भनेको प्रवास हो। लामो समय बेल्जियममा बसेर उनले नेपाली समुदायको हकहित, सामाजिक गतिविधि र संगठनसँग सम्बन्धित काममा सक्रियता जनाइन्।

प्रवासमा पुगेपछि पनि उनको कांग्रेससँगको राजनीतिक सम्बन्ध टुटेन। बरु नेपाली जनसम्पर्क समिति बेल्जियममार्फत उनी कांग्रेसको संगठनसँग निरन्तर जोडिइरहिन्। उनले नेपाली जनसम्पर्क समिति बेल्जियमको सभापतिको जिम्मेवारीसमेत सम्हालिन्।

नेपालभन्दा टाढा रहेर पनि देशको राजनीति र कांग्रेसको संगठनसँग जोडिइरहनु उनको राजनीतिक यात्राको छुट्टै पक्ष हो। प्रवासी नेपाली समुदायका सवाल, पार्टी संगठनमा प्रवासी कांग्रेसजनको भूमिका तथा नेपालसँग उनीहरूको राजनीतिक र सामाजिक सम्बन्धलाई उनले निरन्तर उठाउँदै आएको बताउँदै आएकी छन्।

उनका लागि प्रवास केवल बसोबासको स्थान मात्र रहेन। त्यहाँ रहेका नेपाली समुदायसँगको सम्बन्ध र कांग्रेसको संगठनलाई जोड्ने एउटा राजनीतिक क्षेत्रका रूपमा पनि उनले आफ्नो भूमिका अघि बढाइन्।

बीपीको विचार र चारतारे झण्डासँग जोडिएको राजनीतिक यात्रा

सापकोटाले आफ्नो राजनीतिक यात्राको आधारका रूपमा बीपी कोइरालाको विचार, नेपाली कांग्रेसको चारतारे झण्डा र लोकतान्त्रिक आदर्शलाई प्रस्तुत गर्दै आएकी छन्।

उनको भनाइमा राजनीति पद प्राप्त गर्ने माध्यम मात्र होइन। राजनीति आस्था, आदर्श, निरन्तर साधना र अग्रज तथा सहकर्मीले दिएको विश्वासप्रतिको जिम्मेवारी हो।

यही पृष्ठभूमिमा उनले अहिले केन्द्रीय सदस्यका लागि आफ्नो उम्मेदवारी अघि सारेकी हुन्। बदलिँदो राजनीतिक परिस्थितिमा कांग्रेसलाई अझ वैचारिक र संगठनात्मक रूपमा सुदृढ बनाउने बहसमा आफूले भूमिका निर्वाह गर्न चाहेको उनको भनाइ छ।

प्रवासी कांग्रेसजनको आवाजलाई केन्द्रमा जोड्ने प्रयास

सापकोटाको उम्मेदवारीको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष प्रवासमा रहेका कांग्रेसजनको प्रतिनिधित्व हो।

लामो समय विदेशमा बसेर नेपाली समुदायसँग काम गरेकी उनी प्रवासमा रहेका कांग्रेस कार्यकर्ताको योगदानलाई पार्टीको मूलधारमा थप प्रभावकारी रूपमा स्थापित गर्नुपर्ने धारणा राख्छिन्।

विदेशमा बसेर पार्टी र समाजका लागि योगदान गरिरहेका कांग्रेस कार्यकर्ताको भूमिकालाई सम्मान गर्ने, नेपाल र प्रवासमा रहेका कांग्रेसजनबीचको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने तथा प्रवासका अनुभव र मुद्दालाई पार्टीको केन्द्रीय तहसम्म पुर्‍याउने विषयलाई उनले आफ्नो राजनीतिक प्राथमिकतासँग जोड्दै आएकी छन्।

यस अर्थमा उनको उम्मेदवारीमा चितवनको स्थानीय संगठनदेखि प्रवासमा रहेको नेपाली कांग्रेसको संगठनसम्मको अनुभवलाई एउटै राजनीतिक यात्रामा जोड्ने प्रयास देखिन्छ।

चार दशकको अनुभवपछि नयाँ जिम्मेवारीको खोजी

सापकोटाको राजनीतिक यात्रा हेर्दा विद्यार्थी आन्दोलनदेखि जनआन्दोलन, आमनिर्वाचन, नेविसंघ, तरुण दल, नेपाली कांग्रेसको संगठन र प्रवासी नेपाली समुदायसम्मका विभिन्न चरण पार गरेको देखिन्छ।

२०४४ सालको विद्यार्थी आन्दोलनबाट सुरु भएको राजनीतिक यात्रा अहिले कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यको उम्मेदवारीसम्म आइपुगेको छ। बीचमा राजनीतिक परिवेश बदलियो, देशभित्रको राजनीतिक अवस्था फेरियो र प्रवासमा रहेर काम गर्ने सन्दर्भ पनि बदलियो। तर कांग्रेससँगको आफ्नो राजनीतिक सम्बन्धलाई निरन्तरता दिँदै आएको सापकोटाको दाबी छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा पनि उनको राजनीतिक सक्रियता देखिँदै आएको छ। २०२६ जनवरीमा कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनका क्रममा बेल्जियमबाट नेपाल आएकी सापकोटाले पार्टीको नेतृत्व, पुस्तान्तरण र संगठनात्मक सुधारका विषयमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेकी थिइन्।

राजनीतिसँगै सामाजिक क्षेत्रमा पनि सक्रिय रहँदै आएकी सापकोटाले प्रवासी नेपाली समुदायसँगको आफ्नो अनुभवलाई नेपालको राजनीतिक संगठनसँग जोड्ने प्रयास गर्दै आएकी छन्।

अब १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्यको उम्मेदवारीसँगै उनको चार दशक लामो राजनीतिक अनुभव पार्टीको केन्द्रीय संरचनामा कसरी उपयोग हुन्छ भन्ने विषय उनको राजनीतिक यात्राको नयाँ चरणका रूपमा अघि आएको छ।

सापकोटाको उम्मेदवारीले महिला सहभागिता, प्रवासी कांग्रेसजनको प्रतिनिधित्व, विद्यार्थी तथा तरुण राजनीतिबाट प्राप्त अनुभव र लामो राजनीतिक यात्रालाई पार्टीको केन्द्रीय संरचनासँग जोड्ने विषयलाई महाधिवेशनको बहसमा ल्याएको छ।

उनले आफ्नो उम्मेदवारीको भावलाई संक्षेपमा यसरी प्रस्तुत गरेकी छन्— “समय बदलियो, राजनीति बदलियो, चुनौतीहरू बदलिए तर पार्टीप्रतिको मेरो संकल्प बदलिएको छैन।”

चार दशकअघि विद्यार्थी आन्दोलनबाट सुरु भएको राजनीतिक यात्रा, चितवनमा संगठन निर्माणको अनुभव, तरुण राजनीतिमा बिताएको समय र लामो प्रवासी जीवनमा नेपाली समुदायसँग गरेको सहकार्यपछि सीता सापकोटा अहिले कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वमा आफ्नो भूमिकाको विस्तार खोज्दै १५औँ महाधिवेशनको मैदानमा उभिएकी छन्।