काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन आजदेखि औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। महाधिवेशनबाट पार्टीको नयाँ नेतृत्व चयन हुने प्रक्रियाबीच कांग्रेसकी केन्द्रीय सदस्य नानु बाँस्तोलाले केन्द्रीय सहमहामन्त्री पदमा आफ्नो दाबी प्रस्तुत गरेकी छन्।

दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि नेपाली राजनीति तथा सामाजिक क्षेत्रमा सक्रिय बाँस्तोलाको सहमहामन्त्री पदमा दाबेदारी उनको विद्यार्थी राजनीतिदेखि कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वसम्मको यात्रासँग जोडिएको छ। विद्यार्थी जीवनदेखि नै राजनीतिक तथा सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय रहँदै आएकी बाँस्तोला अहिले पार्टीभित्र पुस्तान्तरण, महिला सहभागिता र समावेशिताको मुद्दा उठाउँदै आएकी नेतृका रूपमा चिनिन्छिन्।

विद्यार्थी राजनीतिबाट केन्द्रीय सदस्यसम्म

बाँस्तोलाको राजनीतिक यात्रा नेपाल विद्यार्थी संघबाट सुरु भएको हो। महेन्द्ररत्न क्याम्पस ताहाचल, विश्वभाषा क्याम्पस तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अध्ययनका क्रममा उनी नेपाल विद्यार्थी संघको विभिन्न तहमा सक्रिय रहिन्।

नेपाल विद्यार्थी संघको केन्द्रीय सदस्यका रूपमा दुई पटक निर्वाचित भएकी बाँस्तोला त्यसपछि नेपाल महिला संघको केन्द्रीय सदस्यसमेत भइन्। विद्यार्थी तथा महिला संगठनको अनुभवपछि उनी नेपाली कांग्रेसको मूलधारको राजनीतिमा सक्रिय भएकी हुन्।

कांग्रेसको केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको सदस्यका रूपमा काम गरेकी बाँस्तोलाले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका प्रशिक्षण कार्यक्रममा प्रशिक्षकको भूमिका निर्वाह गरेको बताइएको छ।

पाँच वर्षदेखि कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतिमा

नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएकी बाँस्तोला हालै सम्पन्न विशेष महाधिवेशनबाट पुनः केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएकी छन्। यससँगै उनी कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतिमा निरन्तर सक्रिय नेतृका रूपमा स्थापित भएकी छन्।

पार्टीका विभिन्न निर्वाचन तथा संगठनात्मक जिम्मेवारीमा समेत उनले भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। स्थानीय तह निर्वाचन २०७९, इलाम र बझाङका उपनिर्वाचन तथा स्थानीय तह उपनिर्वाचन २०८१ मा सचिवालय संयोजकका रूपमा काम गर्दै निर्वाचन व्यवस्थापनमा भूमिका निर्वाह गरेको उनको राजनीतिक परिचयमा उल्लेख छ।

पुस्तान्तरण र समावेशिताको मुद्दा

कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरण र समावेशितालाई संस्थागत गर्नुपर्ने विषयलाई बाँस्तोलाले आफ्नो राजनीतिक प्राथमिकताका रूपमा अघि सार्दै आएकी छन्। युवा तथा महिलाको राजनीतिक सहभागिता बढाउनुपर्ने, पार्टीको निर्णय प्रक्रियामा नयाँ पुस्ताको अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्ने र समावेशी राजनीतिक संरचना निर्माण गर्नुपर्ने विषयमा उनी निरन्तर बोल्दै आएकी छन्।

उनको राजनीतिक सरोकारमा कृषि, पर्यावरण, विधिको शासन र सुशासनका विषय पनि जोडिएका छन्। विभिन्न सामाजिक तथा संस्थागत गतिविधिमा संलग्न हुँदै उनले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सामाजिक, राजनीतिक र आर्थिक विषयमा काम गरेको बताएकी छन्।

समानुपातिक होइन, प्रत्यक्ष जनमतमा विश्वास

बाँस्तोलाको राजनीतिक यात्राको एउटा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको प्रत्यक्ष निर्वाचनमार्फत जनताबाट अनुमोदित हुने चाहना हो। महिलाका लागि समानुपातिक प्रणाली राजनीतिक प्रतिनिधित्वको महत्वपूर्ण माध्यम भए पनि आफूले प्रत्यक्ष निर्वाचनमा सहभागी भएर जनताको मतबाट निर्वाचित हुने बाटो रोजेको उनको धारणा छ। लोकतन्त्रको मर्म नै जनताको मत भएकाले जनमतमार्फत निर्वाचित भएर नीति निर्माणमा योगदान गर्नुपर्ने उनको विश्वास छ।

गान्धी दर्शनदेखि प्रदीप गिरिको राजनीतिक प्रभावसम्म

बाँस्तोला गान्धी दर्शन, अहिंसा र शान्तिका विषयमा अध्ययन तथा रुचि राख्ने नेतृ हुन्। नेपाली कांग्रेसका समाजवादी चिन्तक स्वर्गीय प्रदीप गिरिको राजनीतिक विचारबाट प्रभावित भएको उनले बताउँदै आएकी छन्। तथ्यमा आधारित नीति निर्माण, दिगो विकास, सामाजिक न्याय, सुशासन र विधिको शासनलाई राजनीतिको केन्द्रमा राख्नुपर्ने उनको धारणा छ।

अब सहमहामन्त्रीको दाबेदारी

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटनसँगै पार्टीको नयाँ नेतृत्व चयन प्रक्रिया अघि बढेको अवस्थामा बाँस्तोलाले केन्द्रीय सहमहामन्त्री पदमा दाबी प्रस्तुत गरेकी हुन्।
विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको राजनीतिक यात्राले नेपाल विद्यार्थी संघ, नेपाल महिला संघ, पार्टीको नीति अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठान हुँदै कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यसम्मको चरण पार गरेको छ। दोस्रोपटक केन्द्रीय सदस्य बनेकी बाँस्तोला अब पार्टीको पदाधिकारी तहमा आफ्नो भूमिका खोज्दै सहमहामन्त्री पदका लागि मैदानमा उत्रिएकी छन्।

उनको दाबेदारीसँगै कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा महिला नेतृत्व, पुस्तान्तरण र समावेशी प्रतिनिधित्वका विषय पनि नेतृत्व चयनको बहसमा जोडिएका छन्।
सहमहामन्त्री पदमा बाँस्तोलाको दाबी अब महाधिवेशनको निर्वाचन प्रक्रियाबाट टुंगो लाग्नेछ। पार्टीको आगामी नेतृत्व संरचनामा उनको राजनीतिक अनुभव, महिला तथा युवा प्रतिनिधित्वसम्बन्धी एजेन्डा र लामो समयको संगठनात्मक सक्रियतालाई महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले कसरी मूल्यांकन गर्छन् भन्ने विषय महत्वपूर्ण रहनेछ।